Menu Zamknij

Co to jest insulinooporność?

Insulinooporność (IO, IR – insulin resistance) to zaburzenie, w którym komórki i tkanki organizmu są oporne na działanie insuliny, prowadząc do upośledzenia wykorzystania glukozy i zaburzenia metabolizmu lipidów na poziomie komórkowym. Skutkuje to najczęściej wystąpieniem hiperinsulinemii (wysokiego stężenia insuliny we krwi), ponieważ organizm chce jak najszybciej pozbyć się wysokiego stężenia glukozy z krwi. Insulinooporność może mieć wiele przyczyn. Wiąże się ją z czynnikami hormonalnymi i enzymatycznymi, zapaleniami, dietą i stylem życia.

Po co nam insulina?

Insulina to hormon wydzielany przez komórki β wysp Langerhansa trzustki. Insulinę najczęściej kojarzymy z regulacją poziomu glukozy we krwi, ale tak naprawdę hormon ten pełni wiele funkcji:

  • wpływa na regulację poziomu glukozy we krwi poprzez jej transport do komórek
  • bierze udział w przekształcaniu węglowodanów w tłuszcz
  • pobudza syntezę białek
  • umożliwia magazynowanie glukozy w wątrobie pod postacią glikogenu

Regulacja poziomu glukozy we krwi

Schemat nr 1. Regulacja poziomu glukozy we krwi

Powyższy, uproszczony schemat obrazuje w jaki sposób nasz organizm reguluje sobie poziom glukozy we krwi. Najpierw spożywamy posiłek, następnie zwiększa się poziom glukozy we krwi. Aby nie doszło do hiperglikemii (zbyt wysokiego poziomu glukozy we krwi) organizm zaczyna wydzielać insulinę, której zadaniem jest transport glukozy do komórek oraz wątroby. Dochodzi do glikogenogenezy, podczas której glukoza jest przekształcana do glikogenu i pod tą postacią magazynowana w wątrobie. Po pewnym czasie od opanowania sytuacji dochodzi do zmniejszenia stężenia glukozy we krwi. Komórki alfa wysp trzustki zaczynają wydzielać hormon antagonistyczny do insuliny czyli glukagon, który odpowiada za między innymi glikogenolizę – przekształcenie glikogenu z powrotem w glukozę, aby nasz organizm miał “paliwo dla komórek”. Po wyczerpaniu zapasów spożywamy kolejny posiłek i mechanizm zatacza koło.

W rzeczywistości proces ten jest dużo bardziej złożony.

Mechanizm insulinooporności

Insulinooporność to zaburzenie, które polega na zmniejszonej wrażliwości komórek na insulinę. Wyróżniamy 3 mechanizmy tego zaburzenia: przedreceptorowy (związany z nieprawidłową budową cząsteczki insuliny), receptorowy (związany z zmniejszoną liczbą receptorów insulinowych lub ich powinowactwa do insuliny) i postreceptorowy (związany m.in. z nieprawidłowościami w procesach sygnalizujących przyłączenie insuliny do receptora).

Schemat nr 2. Porównanie odpowiedzi komórek z różną wrażliwością na insulinę

Bardzo popularnym zobrazowaniem oporności komórek na insulinę jest metafora klucza (insuliny) i zamka (receptora insuliny).

  • Insulinooporność przedreceptorowa – klucz nie jest odpowiedni i nie pasuje do zamka, ale zamek działa poprawnie.
  • Insulinooporność receptorowa – klucz jest prawidłowy, ale zamek jest uszkodzony.
  • Insulinooporność postreceptorowa – klucz i zamek działają poprawnie, ale drzwi zostały zastawione

Oporność komórek na insulinę powoduje powstanie hiperinsulinemii (wysokiego stężenia insuliny we krwi), ponieważ organizm chce jak najszybciej zmniejszyć poziom glukozy we krwi. W momencie gdy nadmiar glukozy został przetransportowany do komórek, a wciąż we krwi występuje wysoki poziom insuliny może dojść do hipoglikemii (zbyt niskiego poziomu glukozy we krwi)

Objawy insulinooporności

  • nadmierna senność, w szczególności po posiłku obfitym w węglowodany
  • wzmożony apetyt, w szczególności na słodkie
  • wzrost masy ciała, zwiększenie tkanki tłuszczowej, zwłaszcza w obrębie brzucha
  • rogowacenie ciemne (ciemniejsza skóra w rejonie pach, karku, kolan, łokci)
  • utrudniona redukcja masy ciała
  • występowanie hipoglikemii – osłabienie, silny głód, drżenie rąk, przyspieszenie akcji serca, nadmierne pocenie, niepokój – aż do ataku paniki, zaburzenia koordynacji ruchowej
  • częste bóle głowy
  • zły nastrój i rozdrażnienie
  • problemy z koncentracją

Osoby chorujące na insulinooporność często obserwują u siebie brak fizjologicznego uczucia głodu i tzw. burczenia w brzuchu. Spadek cukru występuje wcześniej niż uczucie głodu (w szczególności po posiłkach łatwostrawnych), co skutkuje wymuszeniem spożycia posiłku.

Insulinooporność jako skutek/przyczyna innych chorób

Aktualnie mamy tendencję do diagnozowania insulinooporności jako występującego samodzielnie zaburzenia. Jest ona często powiązana z innymi jednostkami chorobowymi jako objaw, przyczyna lub skutek. IO może często występować w przebiegu zespołu policystycznych jajników, choroby Hashimoto, miażdżycy, nadwagi i otyłości. Oporność tkanek na insulinę jest również składową cukrzycy typu 2.

Leczenie insulinooporności

Bardzo istotne jest szybkie rozpoznanie, ponieważ nieleczona insulinooporność nieuchronnie prowadzi do rozwoju cukrzycy typu 2.
Leczenie IO polega na wdrożeniu odpowiedniej diety opartej o nieprzetworzone produkty o niskim ładunku glikemicznym i regularnej aktywności fizycznej. W uzasadnionych przypadkach lekarze wprowadzają również leczenie farmakologiczne metforminą (Glucophage, Siofor), zaczynając od niskich dawek. Stopniowe wprowadzanie leku wiąże się z objawami ze strony układu pokarmowego, które występują na początku stosowania, następnie ustępując. Działanie metforminy polega przede wszystkim na uwrażliwieniu tkanek na insulinę, natomiast efekt stosowania leku jest uzależniony od stosowania odpowiedniej diety i aktywności fizycznej.

Już wkrótce:
– diagnostyka insulinooporności
– dieta w insulinooporności

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *